13:20 11/09/2021
Η απερχόμενη Γερμανίδα Καγκελάριος επισκέπτεται για άλλη μια φορά τα Δυτικά Βαλκάνια. Τα περίπλοκα προβλήματα αυτής της περιοχής κατείχαν ιδιαίτερη θέση στην ατζέντα της κατά τη διάρκεια των 16 χρόνων της διακυβέρνησής της. Τι κατάφερε όμως η Μέρκελ;
Η Μέρκελ μίλησε με τη γροθιά της στο τραπέζι και με ανοιχτά λόγια μόνο μία φορά: Στις 23 Αυγούστου 2011, ο τότε Σέρβος πρόεδρος, Μπόρις Τάντιτς, στάθηκε με διστακτική έκφραση σε συνέντευξη Τύπου στο Βελιγράδι δίπλα στη φίλη της από το Βερολίνο. Η καγκελάριος επανέλαβε, ψυχρά και με ουδέτερο τόνο, όσα είχε πει στον Τάντιτς κεκλεισμένων των θυρών. Η Σερβία πρέπει να σταματήσει να υποστηρίζει το βόρειο τμήμα της πρώην επαρχίας της, το Κοσσυφοπέδιο. Το Βελιγράδι πρέπει να δώσει το πράσινο φως για την ένταξη του ανεξάρτητου κράτους του Κοσσυφοπεδίου σε διεθνείς οργανισμούς. Διαφορετικά, δεν θα υπάρξει πρόοδος με την ένταξη της Σερβίας στην ΕΕ.
Ο Τάντιτς, η κυβέρνηση και η συντριπτική πλειοψηφία των Σέρβων ένιωσαν προσβεβλημένοι. Δεν θα εγκαταλείψουμε ποτέ το Κοσσυφοπέδιο λόγω της ΕΕ, ειπώθηκε ομόφωνα. Αλήθεια: Η επίσημη Σερβία άφησε τη Μέρκελ να φύγει με άδεια χέρια. Η διόρθωση της πολιτικής του Βελιγραδίου δεν έγινε ούτε για το παραμικρό. Αυτό όμως δεν εμπόδισε το SPD, ένα χρόνο αργότερα, να τιμήσει τον Τάντιτς με το μετάλλιο "Roter Bock".
Μετά την εμπειρία στο Βελιγράδι, η Μέρκελ άλλαξε τακτική. Αντί για αντιπαράθεση, επιδίωξε συνεργασία με βαλκανικούς πολιτικούς. Οι πολιτικοί ηγέτες της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, που συχνά αποκαλούνται αποτυχημένοι, προσκλήθηκαν ένας-ένας στο γραφείο της καγκελαρίου για να τους αναγκάσουν να αλλάξουν τη στάση τους στα ζητήματα της σύγκρουσης. Στις αρχές του 2015, η Μέρκελ έστειλε τον Υπουργό Εξωτερικών της, νυν Πρόεδρο Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ, στο Σεράγεβο. Μαζί με τον Βρετανό Υπουργό Εξωτερικών, Φίλιπ Χάμοντ, θα έπρεπε να έχουν δεσμευτεί εγγράφως να καταστήσουν λειτουργικό το κράτος των Μουσουλμάνων Βόσνιων, των Ορθοδόξων Σέρβων και των Καθολικών Κροατών μέσω συνταγματικών μεταρρυθμίσεων. Σε αντάλλαγμα, η χώρα θα λάβει οικονομική βοήθεια για την ανοικοδόμηση της κατεστραμμένης οικονομίας της. Αλλά και αυτή η πρωτοβουλία δεν έφερε αλλαγές.
Η νέα προσπάθεια με τη «Διαδικασία του Βερολίνου»
Το 2014, η Μέρκελ συγκάλεσε τη Διάσκεψη του Βερολίνου με τους αρχηγούς κυβερνήσεων και κρατών των Δυτικών Βαλκανίων, γνωστή πλέον στη διπλωματική ιστορία ως «Διαδικασία του Βερολίνου». Αυτή ακριβώς η μορφή έφερε συγκεκριμένα αποτελέσματα: καταργήθηκαν επίσης ένα περιφερειακό δίκτυο νεολαίας βασισμένο στο γερμανογαλλικό μοντέλο και τα τέλη περιαγωγής μεταξύ των βαλκανικών χωρών. Παρά ταύτα, η δημιουργία μιας κοινής περιφερειακής αγοράς για αυτές τις χώρες και η επέκταση των υπανάπτυκτων υποδομών είναι ακόμη στα σπάργανα.
Η ΕΕ και η Γερμανία είχαν πολλά εργαλεία πίεσης στη διάθεσή τους εδώ και χρόνια για να αναγκάσουν τους βασικούς πολιτικούς εκεί να απομακρυνθούν από τις άκαμπτες θέσεις τους. Τα δύο τρίτα του εμπορίου της περιοχής πραγματοποιούνται με τη Δυτική Ευρώπη, ιδίως τη Γερμανία και την Αυστρία. Ακόμη και η πλειονότητα των άμεσων ξένων επενδύσεων προέρχεται από την Ε.Ε. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι με καταγωγή από τα Δυτικά Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη έχουν μεταναστεύσει στη Δυτική Ευρώπη, ιδιαίτερα στη Γερμανία, την Αυστρία και την Ελβετία.
Οι χρηματοοικονομικές ροές από την Ευρώπη υποστηρίζουν την κατανάλωση
Ίσως δεν χρειάζεται να πάτε τόσο μακριά όσο ο Κροάτης προπονητής Μίροσλαβ Μπλάζεβιτς, ο οποίος πριν από χρόνια ζήτησε από την περιοχή να έχει καλές σχέσεις με το Βερολίνο, γιατί σύμφωνα με τον ίδιο, το 30% των Κροατών και το 50% των Βόσνιων μάλλον ζούσαν με οικονομική βοήθεια από τη Γερμανία. Είναι αλήθεια ότι τα εμβάσματα από μετανάστες αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 10% του συνολικού ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος αυτών των χωρών. Αυτά τα χρήματα πηγαίνουν κυρίως στην κατανάλωση και διασφαλίζουν τον έλεγχο των κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων.
Η Μέρκελ έμεινε μέχρι τέλους πιστή στο μότο «με ψωμί και μαστίγια» στα Δυτικά Βαλκάνια. Η ένταξη στην ΕΕ θα έπρεπε να είναι τόσο ελκυστική ώστε οι βασικοί ηγέτες της περιοχής να αναγκαστούν να κάνουν πολιτικές παραχωρήσεις για την επίλυση των συγκρούσεων. Μια πιο προσωπική πορεία της καγκελαρίου θα πρέπει τελικά να οδηγήσει σε αποτελέσματα.
Διεφθαρμένες δομές και πολιτικοί εταίροι
Αλλά στην ΕΕ, ακριβώς την εποχή της Μέρκελ, προβλήματα όπως η ανεξέλεγκτη διαφθορά, η πίεση στο δικαστικό σώμα ή το μαστίγωμα των μέσων ενημέρωσης παραμερίστηκαν γενναιόδωρα. Τελικά, οι πολιτικοί εταίροι δεν έπρεπε να είναι θυμωμένοι. Ο σημερινός πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, τον οποίο όχι μόνο η αντιπολίτευση κατηγορεί ότι ακολουθεί αυταρχική πολιτική, καυχιέται τακτικά για την προσωπική του φιλία με τη Μέρκελ. Η ίδια τον υποδέχτηκε επιδεικτικά κατά την προεκλογική εκστρατεία στο γραφείο της καγκελαρίου και ξεκαθάρισε για άλλη μια φορά ποιον θεωρεί πολιτικό της συνεργάτη.
Ακόμη και το νεότερο μέλος της ΕΕ, η Κροατία, για την ένταξη της οποίας υποστήριζε έντονα η Μέρκελ, δεν σκεφτόταν πολύ τη Μέρκελ. Όταν το Ζάγκρεμπ αρνήθηκε στο Βερολίνο την έκδοση ενός αξιωματικού των μυστικών υπηρεσιών που ήταν ύποπτος για φόνο παρά το ένταλμα σύλληψης της ΕΕ, η Μέρκελ μποϊκόταρε επιδεικτικά τους εορτασμούς ένταξης στην ΕΕ. Στην προεκλογική εκστρατεία του Μαΐου 2019 για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Ζάγκρεμπ, η Μέρκελ χειροκρότησε, -χωρίς να γνωρίζει- ότι αυτή ήταν η μουσική του εθνικιστή τραγουδιστή Thompson και υποτίθεται ότι άκουγε εθνικιστικές ομιλίες.
Η Μέρκελ ήταν ανεπιτυχής όσον αφορά την ενσωμάτωση των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ. Αυτό που απομένει από την απερχόμενη Καγκελάριο είναι η τεράστια οικονομική βοήθεια προς τα Δυτικά Βαλκάνια με τη δέσμευσή της. Μόλις αυτή την εβδομάδα, οι Βρυξέλλες ενέκριναν 14,2 δισεκατομμύρια δολάρια, τα οποία θα στηρίξουν τις υποψήφιες χώρες της περιοχής μέχρι το 2027. Και αν αυτοί οι οικονομικοί πόροι θα χρησιμοποιηθούν σωστά είναι άγνωστο λόγω διεφθαρμένων δομών σε αυτές τις χώρες./DW
Πηγή πληροφοριών @TvKlan: Διαβάστε περισσότερα στο: www.botasot.al
